کتاب جغرافیای نظامی ایران: مُکران – سرتیپ علی رزم‌ آرا

این مجموعه در اصل حدود ۱۰ تا ۲۰ جلد (بسته به منابع) داشت و نخستین اثر جامع جغرافیایی-نظامی ایران محسوب می‌شود که با جمع‌آوری اطلاعات از افسران محلی، پیمایش‌های میدانی و منابع موجود تدوین گردید. رزم‌آرا، که یکی از برجسته‌ترین افسران ارتش شاهنشاهی و نخست‌وزیر کوتاه‌مدت ایران بود، با ابتکار خود این پروژه را رهبری کرد و آن را به یکی از منابع ماندگار جغرافیای ایران تبدیل نمود.

محتوای جلد مکران

این جلد به‌طور خاص به بررسی منطقه مکران (سواحل جنوبی بلوچستان ایران، از جاسک تا مرز پاکستان) از دیدگاه نظامی می‌پردازد و شامل موارد زیر است:

• جغرافیای طبیعی: کوه‌ها، دشت‌های ساحلی، رودخانه‌ها، آب و هوا، بنادر طبیعی (مانند چابهار).
• جغرافیای انسانی: جمعیت، قبایل بلوچ، شهرها و روستاها، راه‌های ارتباطی.
• اهمیت استراتژیک: موقعیت ژئوپلیتیکی به دلیل دسترسی مستقیم به دریای عمان (خارج از تنگه هرمز)، پتانسیل دفاعی، تجاری و امکان استقرار نیروهای دریایی.
• نقشه‌ها و تصاویر: معمولاً همراه با نقشه‌های دقیق مناطق، راه‌ها و نقاط کلیدی (مانند نقشه‌های زیر از منابع مشابه دوره).